1. İş Güvenliği Uzmanı Kimdir? Tanım ve Yasal Dayanak

İş güvenliği uzmanı, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik kapsamında tanımlanan, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından belgelendirilmiş, iş yerlerinde iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili rehberlik, risk değerlendirmesi, eğitim, gözetim ve danışmanlık hizmetlerini yürüten profesyoneldir. En yalın ifadeyle, iş güvenliği uzmanı, iş yerinde kaza olmadan önce tehlikeyi gören, riski ölçen ve kontrol tedbirini planlayan teknik kişidir. Bu tanım, uzmanı yalnızca bir evrak imzalayan kişi olmaktan çıkarır; uzman, sahada aktif gözetim yapan, çalışanla konuşan, makineyi yerinde inceleyen ve yönetime somut öneriler sunan bir rehberdir. Yasal dayanak bakımından 6331 sayılı Kanun'un 6. ve 8. maddeleri, işverenin iş güvenliği uzmanı görevlendirme yükümlülüğünü ve uzmanın yetki ve sorumluluklarını düzenler. Kanun, uzmanın iş yerinde tespit ettiği hayati tehlikeleri işverene yazılı bildirme, önlem alınmazsa bakanlığa ihbar etme ve meslek sırlarını saklama gibi etik yükümlülüklerini de netleştirir.

İş güvenliği uzmanı olabilmek için belirli bir eğitim ve sınav sürecini tamamlamak gerekir. Lisans mezunu mühendis, mimar veya fen-edebiyat fakültelerinin fizik, kimya, biyoloji bölümü mezunları ile iş sağlığı ve güvenliği ön lisans/lisans mezunları, bakanlıkça yetkilendirilmiş eğitim kurumlarında 90 saat uzaktan, 90 saat örgün ve 40 saat uygulamalı staj olmak üzere toplam 220 saatlik eğitimi tamamladıktan sonra ÖSYM tarafından yapılan İSG sınavında başarılı olarak belge almaya hak kazanır. Bu belge, C sınıfı olarak başlar ve deneyimle birlikte B ve A sınıfına yükselir. Yani her mühendis otomatik olarak İSG uzmanı değildir; belge, sınav ve sürekli mesleki gelişim şarttır. Şanlıurfa gibi hızla sanayileşen bir ilde, uzman ihtiyacı da hızla artmaktadır; Organize Sanayi Bölgesi'nde açılan her yeni fabrika, Haliliye'de büyüyen her inşaat şantiyesi ve Eyyübiye'de kurulan her gıda tesisi, kendi tehlike sınıfına uygun bir uzmanla çalışmak zorundadır. Sistem OSGB olarak Şanlıurfa'da istihdam ettiğimiz uzmanlar, yalnızca belge sahibi değil, aynı zamanda sahada en az 3-5 yıl deneyimli, sektör spesifik riskleri bilen profesyonellerdir; çünkü belge tek başına yeterli değildir, saha pratiği olmadan gerçek risk görülemez.

Yasal statü açısından iş güvenliği uzmanı, işverenin danışmanı ve rehberidir; işverenin yerine karar veren bir yönetici değil, doğru kararı alması için yol gösteren bir uzmandır. Yönetmelik, uzmanın görevini “işverene rehberlik ve danışmanlık yapmak” olarak tanımlar; bu, uzmanın bağımsızlığını da güvence altına alır. Uzman, işverenin baskısıyla gerçeğe aykırı rapor düzenleyemez, tespit ettiği eksikliği gizleyemez; aksine, onaylı deftere yazarak kayıt altına almak zorundadır. Onaylı defter, iş yerinde bulunması zorunlu, noter onaylı bir defterdir ve uzmanın her ziyarette yaptığı tespit, öneri ve takvim bu deftere tarih-saat belirtilerek işlenir. Bu defter, hem işverenin hem de uzmanın hukuki güvencesidir; kaza sonrası bilirkişi incelemesinde ilk bakılan belge budur. Ayrıca uzman, çalışanlara İSG eğitimleri verir, risk değerlendirmesi ekibinin en aktif üyesidir ve acil durum planlarının hazırlanmasında görev alır. Şanlıurfa'da birçok KOBİ, uzmanı yalnızca “denetimde göstermek için bir imza” olarak görme eğilimindedir; oysa doğru görevlendirilen bir uzman, küçük bir uyarısıyla büyük bir kazayı önleyebilir; örneğin bir marangoz atölyesinde testere koruyucusunun takılması önerisi, bir parmak kopmasını engelleyebilir.

2. A, B ve C Sınıfı İSG Uzmanları: Yetki ve Farklar

Türkiye'de iş güvenliği uzmanlığı, tehlike sınıflarına göre kademelendirilmiş üç belge sınıfına ayrılmıştır: C sınıfı, B sınıfı ve A sınıfı. Bu sınıflandırma, uzmanın bakabileceği iş yerinin tehlike düzeyini belirler ve en sık karıştırılan konulardan biridir. C sınıfı iş güvenliği uzmanı, yalnızca az tehlikeli sınıfta yer alan iş yerlerinde görev yapabilir. Az tehlikeli sınıf, büro, perakende, eğitim, danışmanlık, muhasebe, kuaför, lokanta gibi ofis ve hizmet odaklı işleri kapsar. C sınıfı belgeyi almak için 220 saatlik eğitim ve İSG sınavında 70 puan almak yeterlidir; yeni mezun bir mühendis doğrudan C sınıfı belge alabilir. B sınıfı uzman, hem az tehlikeli hem de tehlikeli sınıftaki iş yerlerinde görev yapabilir. Tehlikeli sınıf, metal, tekstil, gıda üretimi, sağlık, inşaatın bazı kolları, tarım makineleri gibi orta düzey risk taşıyan sektörleri içerir. B sınıfına yükselebilmek için C sınıfı belgeyle en az 3 yıl fiilen görev yapmak ve B sınıfı sınavında başarılı olmak gerekir. A sınıfı uzman ise tüm tehlike sınıflarında, yani az tehlikeli, tehlikeli ve çok tehlikeli iş yerlerinin tamamında görev yapabilir. Çok tehlikeli sınıf, maden, inşaat, kimya, metal döküm, patlayıcı üretimi gibi en yüksek riskli sektörleri kapsar ve yalnızca A sınıfı uzman bu iş yerlerine bakabilir. A sınıfına yükselmek için B sınıfı belgeyle en az 4 yıl görev yapmak (toplamda C'den sonra 7 yıl) ve A sınıfı sınavını geçmek şarttır.

Bu piramidal yapı, deneyimin önemini vurgular; çok tehlikeli bir iş yerinin risklerini yönetmek, ciddi saha tecrübesi gerektirir. Örneğin Şanlıurfa'da bir inşaat şantiyesinde yüksekte çalışma, iskele, vinç, elektrik ve kalıp risklerini aynı anda yönetmek, yalnızca teorik bilgiyle mümkün değildir. Bu nedenle mevzuat, genç bir uzmanın doğrudan çok tehlikeli bir şantiyeye atanmasını engeller. Ancak son yıllarda yapılan düzenlemelerle, 750 gün prim ve tehlikeli sınıfta çalışmış olma gibi şartlarla B ve A sınıfı için iş yeri tehlike sınıfı şartı esnetilmiş, sektörel deneyime bakılmaya başlanmıştır; bu, özellikle uzman açığı olan bölgelerde esneklik sağlamıştır. İşverenlerin en sık yaptığı hata, “C sınıfı uzman daha ucuz” diye çok tehlikeli iş yerine C sınıfı atamaya çalışmaktır; İSG-KATİP sistemi bu atamayı zaten reddeder ve denetimde ağır ceza yazılır. Doğru eşleşme için iş yerinin NACE kodu ve tehlike sınıfı mutlaka doğrulanmalıdır.

Pratikte Şanlıurfa'da faaliyet gösteren bir OSGB olarak uzman planlamamızı bu sınıflara göre yapıyoruz. Bünyemizde her sınıftan uzman bulunduruyor, böylece Haliliye'deki bir muhasebe bürosuna C sınıfı, Organize Sanayi'deki bir tekstil atölyesine B sınıfı, Karaköprü'deki bir inşaat projesine A sınıfı uzman görevlendiriyoruz. Bu, hem mevzuata tam uyum hem de maliyet optimizasyonu sağlar; çünkü A sınıfı uzmanın saatlik maliyeti C sınıfına göre daha yüksektir ve az tehlikeli bir iş yerine A sınıfı atamak gereksiz maliyet yaratır. Ayrıca uzmanların sürekli eğitimi de sınıf fark etmeksizin zorunludur; her uzman yılda en az bir kez yenileme eğitimine katılır ve mevzuat değişikliklerini takip eder. Sistem OSGB olarak uzmanlarımızın tamamı, bakanlıkça onaylı yıllık eğitim planına tabidir ve saha deneyimlerini aylık iç eğitimlerde paylaşır.

Belge Sınıfı	Bakabileceği Tehlike Sınıfı	Yükselme Şartı	Tipik Görev Yeri (Şanlıurfa Örneği)
C Sınıfı	Yalnızca Az Tehlikeli	220 saat eğitim + İSG sınavı (70 puan)	Muhasebe bürosu, avukatlık, okul, market, kuaför
B Sınıfı	Az Tehlikeli + Tehlikeli	C ile 3 yıl fiili çalışma + B sınavı	Tekstil atölyesi, gıda üretimi, sağlık merkezi, metal işleri
A Sınıfı	Tüm Sınıflar (Az + Tehlikeli + Çok Tehlikeli)	B ile 4 yıl (toplam 7 yıl) + A sınavı	İnşaat şantiyesi, maden, kimya, büyük fabrika, enerji

Not: 2024 sonrası düzenlemelerle prim günü ve sektörel deneyim şartlarıyla sınıf geçişlerinde esneklik sağlanmıştır. Güncel şartlar için Sistem OSGB ile iletişime geçin.

3. Hangi İşletmeler İş Güvenliği Uzmanı Çalıştırmak Zorunda?

Bu sorunun kısa cevabı şudur: 01.01.2025 tarihinden itibaren, çalışan sayısına ve tehlike sınıfına bakılmaksızın kamu ve özel sektöre ait tüm iş yerleri iş güvenliği uzmanı görevlendirmek zorundadır. Bu, 6331 sayılı Kanun'un yıllarca ertelenen ve en çok tartışılan hükmünün nihayet tam olarak yürürlüğe girmesi anlamına gelir. Hatırlanacağı üzere kanun 2012'de çıktığında, 50'den az çalışanı olan az tehlikeli iş yerleri için uzman ve hekim zorunluluğu 31.12.2024'e kadar ertelenmişti. Bu erteleme, on yıl boyunca uzatılmış ve birçok küçük işletme “bana zorunlu değil” algısına kapılmıştı. Ancak 2025 itibarıyla erteleme kesin olarak sona ermiştir; artık Şanlıurfa Haliliye'deki 1 çalışanlı bir berber, Karaköprü'deki 3 çalışanlı bir emlak ofisi, Eyyübiye'deki 5 çalışanlı bir lokanta dahi İSG uzmanı ve işyeri hekimi hizmeti almak zorundadır. İstisna yalnızca 6331'in 2. maddesinde sayılan dar kapsamlı alanlardır: Türk Silahlı Kuvvetleri ve Emniyet'in operasyonel faaliyetleri, afet ve acil durum müdahale ekipleri, ev hizmetleri ve çalışan istihdam etmeksizin kendi namına çalışanlar. Bunun dışındaki herkes, ama herkes kapsamdadır.

Tehlike sınıfı, ne kadar süreyle uzman görevlendireceğinizi belirler; zorunluluğun olup olmadığını değil. Tehlike sınıfı, iş yerinin NACE koduna göre Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yayımlanan tebliğ ile belirlenir. NACE kodu, SGK iş yeri tescilinde de yer alan 6 haneli faaliyet kodudur ve her kodun bir tehlike sınıfı karşılığı vardır. Örneğin NACE 41.20.01 (ikamet amaçlı binaların inşaatı) çok tehlikeli, NACE 13.92.02 (tekstil ürünleri imalatı) tehlikeli, NACE 69.20.01 (muhasebe faaliyeti) az tehlikelidir. İşverenler sıkça NACE kodunu yanlış beyan etmekte veya güncellememektedir; bu, hem yanlış uzman sınıfı atanmasına hem de yanlış süre hesabına yol açar ve denetimde ceza sebebidir. Şanlıurfa'da karşılaştığımız tipik bir örnek, unlu mamul üretimi (tehlikeli) ile perakende satış (az tehlikeli) NACE'lerini karıştırmaktır; oysa fırının üretim kısmı tehlikeli sınıftadır ve buna göre uzman süresi hesaplanmalıdır. Sistem OSGB olarak her yeni müşterimizde öncelikle SGK tescilindeki NACE kodunu kontrol ediyor, gerekirse NACE değişikliği için rehberlik ediyoruz; çünkü doğru tehlike sınıfı, doğru hizmetin ilk şartıdır.

Çalışan sayısı da süre hesaplarında kritiktir ve iki farklı eşik içerir: Birincisi, İSG hizmeti alma zorunluluğu eşiği ki artık 1 çalışan bile bu eşiği aşar; ikincisi ise tam zamanlı uzman istihdam eşiğidir. Yönetmeliğe göre belirli çalışan sayılarını aşan iş yerleri, OSGB hizmeti yerine tam zamanlı uzman istihdam etmek zorundadır. Bu eşikler tehlike sınıfına göre değişir: Çok tehlikeli sınıfta 250 çalışan, tehlikeli sınıfta 500 çalışan, az tehlikeli sınıfta 1000 çalışan ve üzeri iş yerleri, tam zamanlı İSG uzmanı istihdam etmelidir. Bu eşiğin altındaki iş yerleri, OSGB ile sözleşme yaparak kısmi süreli hizmet alabilir. Örneğin Şanlıurfa Organize Sanayi'de 300 çalışanlı çok tehlikeli bir mermer fabrikası, tam zamanlı A sınıfı uzman istihdam etmek zorundayken, 80 çalışanlı tehlikeli bir tekstil atölyesi OSGB ile ayda belirli saat sözleşme yapabilir. Ayrıca 50 ve üzeri çalışanı olan tüm iş yerleri, İSG kurulu kurmak zorundadır; bu kurulda iş güvenliği uzmanı da yer alır. Daha fazla detay için iş güvenliği uzmanı hizmetimiz ve risk değerlendirmesi sayfalarımızda sektörel örnekleri inceleyebilirsiniz.

4. Görev Süreleri ve Hesaplama Örnekleri (10 / 20 / 40 Dakika Kuralı)

İş güvenliği uzmanının iş yerinde ne kadar süreyle görev yapacağı, İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği'nin Ek-2 tablosunda net biçimde belirlenmiştir ve formül son derece basittir: Tehlike sınıfına göre çalışan başına ayda belli bir dakika. Az tehlikeli sınıfta çalışan başına ayda en az 10 dakika, tehlikeli sınıfta 20 dakika, çok tehlikeli sınıfta 40 dakika İSG uzmanı görevlendirilmesi zorunludur. Bu süre, ay içindeki toplam görev süresidir ve İSG-KATİP sistemi üzerinden takip edilir; eksik atanan her dakika, sistem tarafından uyarı olarak düşer ve denetimde ceza konusu olur. Benzer şekilde işyeri hekimi için bu süreler 5/10/15 dakika, diğer sağlık personeli için çok tehlikeli ve 10+ çalışanı olan iş yerlerinde 10 dakika olarak uygulanır; ancak bu makalede uzman sürelerine odaklanıyoruz.

Hesaplama örnekleriyle konuyu somutlaştıralım. Örnek 1: Şanlıurfa Haliliye'de 12 çalışanlı az tehlikeli bir muhasebe bürosu. Formül: 12 çalışan x 10 dakika = 120 dakika = 2 saat/ay İSG uzmanı. Bu durumda OSGB ile ayda 2 saatlik sözleşme yeterlidir; uzman ayda bir kez 2 saat gelip risk değerlendirmesi, eğitim ve defter kaydını yapar. Örnek 2: Karaköprü'de 25 çalışanlı tehlikeli bir tekstil atölyesi. Formül: 25 x 20 dakika = 500 dakika = 8 saat 20 dakika/ay. Uygulamada bu, ayda 2 kez 4'er saatlik ziyaret veya ayda 1 kez tam gün ziyaret olarak planlanır. Örnek 3: Eyyübiye'de 40 çalışanlı çok tehlikeli bir inşaat şantiyesi. Formül: 40 x 40 dakika = 1.600 dakika = 26 saat 40 dakika/ay. Bu, haftada yaklaşık 6-7 saat, yani haftada bir tam gün uzmanın şantiyede olması anlamına gelir. Örnek 4: Organize Sanayi'de 65 çalışanlı çok tehlikeli bir metal fabrikası. Formül: 65 x 40 = 2.600 dakika = 43 saat 20 dakika/ay. Bu, neredeyse haftada 2 gün uzman görevlendirilmesi demektir ve OSGB ile bu takvim İSG-KATİP'te tanımlanır.

Bu hesaplar, yalnızca uzman içindir; hekim ve diğer sağlık personeli süreleri ayrıca eklenir ve toplam İSG süresi ortaya çıkar. Önemli bir detay, sürelerin “çalışan başına asgari” olduğudur; işveren veya OSGB, riskin yüksekliğine göre daha fazla süre ayırabilir ve bu iyi bir uygulamadır. Örneğin 10 çalışanlı ama kimyasal kullanımı yoğun bir laboratuvar, az tehlikeli görünse bile pratikte tehlikeli sınıfa yakın risk taşıdığından 10 dakika yerine 20 dakika üzerinden hizmet almayı tercih edebilir. Ayrıca süreler, ay içinde düzenli dağıtılmalıdır; yılın bir ayında 40 saat, diğer aylarda 0 saat gibi dengesiz atama, mevzuata aykırıdır ve İSG-KATİP buna izin vermez. Sistem OSGB olarak Şanlıurfa'daki müşterilerimizde, her iş yeri için yıllık ziyaret takvimini, tehlike sınıfı ve çalışan sayısına göre otomatik hesaplayan yazılımımızla planlıyor, tatil, vardiya ve sezonluk dalgalanmaları da dikkate alarak ziyaretleri dengeliyoruz. Özellikle inşaat gibi çalışan sayısı ay içinde değişen iş yerlerinde, her ayın çalışan sayısı SGK dökümüne göre güncellenir ve süre buna göre revize edilir; bu dinamik takip, cezadan korunmanın anahtarıdır.

Tehlike Sınıfı	Uzman Süresi (dk/ay/çalışan)	Hekim Süresi (dk/ay/çalışan)	10 Çalışan Örneği	50 Çalışan Örneği
Az Tehlikeli	10 dk	5 dk	Uzman 100 dk (1,6 saat)	Uzman 500 dk (8,3 saat)
Tehlikeli	20 dk	10 dk	Uzman 200 dk (3,3 saat)	Uzman 1.000 dk (16,6 saat)
Çok Tehlikeli	40 dk	15 dk	Uzman 400 dk (6,6 saat)	Uzman 2.000 dk (33,3 saat)

Diğer sağlık personeli: Çok tehlikeli ve 10+ çalışanı olan iş yerlerinde çalışan başına ayda 10 dk. Tüm süreler asgari olup, işveren daha fazla süre ayırabilir.

5. İş Güvenliği Uzmanının 4 Temel Görevi

Yönetmelik, iş güvenliği uzmanının görevlerini dört ana başlıkta toplar: Rehberlik ve danışmanlık, risk değerlendirmesi ve çalışma ortamı gözetimi, eğitim ve bilgilendirme ile ilgili ve denetim. Bu dört görev, uzmanın sahadaki günlüğünü oluşturur ve her biri ayrı bir uzmanlık gerektirir. Rehberlik ve danışmanlık, uzmanın işverene mevzuata uyum, teknik tedbirler, makine ve kimyasal seçimi, KKD temini gibi konularda yol göstermesidir. Örneğin Şanlıurfa'da bir gıda işletmesi yeni bir hamur yoğurma makinesi almayı planlıyorsa, uzman CE belgeli, koruyuculu ve acil durdurmalı bir makine önermeli, yerleşim planında ergonomiyi gözetmelidir. Risk değerlendirmesi ve çalışma ortamı gözetimi, uzmanın en teknik görevidir; sahada tehlike belirleme, ölçüm planlama (gürültü, toz, aydınlatma), risk analizi (5x5 matris veya Fine-Kinney), kontrol hiyerarşisine göre tedbir önerme ve yıllık plan hazırlama bu kapsama girer. Uzman, risk değerlendirmesi ekibinin lideridir ve raporun sahada uygulanmasını takip eder. Risk değerlendirmesi olmadan uzmanın görevi eksik kalır.

Eğitim ve bilgilendirme görevi, uzmanın çalışanlarla en çok temas ettiği alandır. Uzman, temel İSG eğitimlerini (az tehlikeli 8 saat, tehlikeli 12 saat, çok tehlikeli 16 saat), işe giriş eğitimlerini, toolbox (günlük iş başı) konuşmalarını, tatbikat ve acil durum eğitimlerini planlar ve verir. Şanlıurfa'da çok dilli çalışma ortamı (Türkçe, Kürtçe, Arapça) nedeniyle eğitimlerin dili ve görselliği hayati önemdedir; Sistem OSGB uzmanları, eğitimleri sahadan fotoğraflarla, kısa videolarla ve uygulamalı KKD gösterimleriyle zenginleştirir. Eğitim, yalnızca slayt okumak değildir; çalışanların gerçekten anlaması ve davranış değiştirmesi hedeflenir. İlgili ve denetim görevi ise uzmanın sahada riskleri izlemesi, periyodik kontrolleri takip etmesi, iş kazası ve ramak kala kayıtlarını incelemesi, düzeltici faaliyetlerin kapanıp kapanmadığını kontrol etmesi ve İSG kuruluna katılmasıdır. Uzman, her ziyarette onaylı deftere neyi tespit ettiğini, ne önerdiğini ve ne zaman kontrol edeceğini yazar; bir sonraki ziyarette bu maddelerin durumunu yeniden değerlendirir. Bu döngü, İSG'nin sürekliliğini sağlar.

Uzmanın bir diğer kritik sorumluluğu, yıllık çalışma planı ve yıllık değerlendirme raporunu hazırlamaktır. Yıllık çalışma planı, yıl başında hazırlanır ve yıl içinde yapılacak risk değerlendirmesi yenileme, eğitim, tatbikat, ölçüm ve periyodik kontrollerin takvimini içerir. Yıllık değerlendirme raporu ise yıl sonunda, o yıl ne yapıldı, kaç kaza oldu, hangi tedbirler alındı, hangi hedeflere ulaşıldı sorularını yanıtlar ve bir sonraki yılın planına ışık tutar. Her iki belge de bakanlık denetimlerinde istenir ve OSGB'nin kalitesini gösterir. Ayrıca uzman, iş kazası sonrası kaza inceleme raporunu hazırlar, kök neden analizi yapar ve tekrarını önleyecek tedbirleri önerir. Şanlıurfa'da bir inşaat şantiyesinde düşme kazası sonrası, uzmanın hazırladığı raporda “yaşam hattı eksikliği” kök neden olarak tespit edilmiş ve tüm cephelerde yaşam hattı kurulması önerilmiş, bu öneri bir sonraki kazayı önlemiştir. Uzman, bu görevleri yerine getirirken işyeri hekimi ve diğer sağlık personeli ile koordineli çalışır; İSG, ekip işidir ve uzmanın hekimle uyumu, sağlık gözetiminin kalitesini doğrudan etkiler. Sistem OSGB olarak uzman-hekim ikililerimizi aynı müşteri portföyünde eşleştiriyor, birlikte saha ziyaretleri planlıyoruz.

Uzmanın Haftalık Kontrol Listesi (Örnek)

• Rehberlik: Yeni makine ve kimyasal alımlarında işverene mevzuata uygunluk danışmanlığı yapmak
• Risk Değerlendirmesi: Saha gezisi, tehlike belirleme, ölçüm planlama ve kontrol hiyerarşisine göre tedbir önermek
• Eğitim: Temel İSG, işe giriş, toolbox ve tatbikat eğitimlerini planlayıp uygulamak
• Gözetim ve Kurul: Periyodik kontrolleri takip etmek, ramak kala kayıtlarını incelemek ve İSG kuruluna katılmak
• Dokümantasyon: Onaylı deftere her ziyareti tarih-saat ile işlemek, yıllık plan ve değerlendirme raporunu hazırlamak

"İyi bir iş güvenliği uzmanı, kazayı olmadan önleyen, çalışanı eğiten ve işvereni koruyan bir rehberdir. Evrak değil, sahada varlık önemlidir." — Sistem OSGB Baş Uzmanı

6. İSG-KATİP Üzerinden Atama Nasıl Yapılır?

İSG-KATİP (İş Sağlığı ve Güvenliği Kayıt, Takip ve İzleme Programı), Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın İSG hizmetlerini elektronik ortamda takip ettiği resmi platformdur (isgkatip.csgb.gov.tr). Tüm atamalar, sözleşmeler ve görev süreleri bu sistem üzerinden yürütülür; kağıt üzerinde yapılan sözleşmenin hukuki geçerliliği yoktur. İSG-KATİP ataması, hem işveren hem de OSGB veya uzman/hekim için e-Devlet üzerinden başlatılan bir süreçtir ve adımları oldukça nettir. Önce işveren, e-Devlet şifresiyle İSG-KATİP'e giriş yapar, “Hizmet Alan İşyeri” modülünden iş yerini seçer ve “Yeni Sözleşme” butonuna tıklar. Ardından hizmet alınan kurum olarak OSGB'yi (veya bireysel uzman/hekim ise kişiyi) seçer, hizmet türünü (İSG uzmanı, işyeri hekimi, diğer sağlık personeli) işaretler ve sözleşme tarihlerini girer. OSGB tarafı da kendi İSG-KATİP hesabından bu sözleşmeyi onaylar, ardından görevlendirilecek uzmanın TC kimlik numarasını, belge sınıfını ve görev süresini (dakika hesabına göre) tanımlar. Sistem, uzmanın belge sınıfının iş yerinin tehlike sınıfına uygun olup olmadığını ve görev süresinin asgari süreyi karşılayıp karşılamadığını otomatik kontrol eder; uygunsuz atamaya izin vermez.

Atama onaylandıktan sonra uzmanın görev süresi İSG-KATİP'te tanımlanır ve uzmanın her ziyareti, sistemde de görünür hale gelir. İşveren, İSG-KATİP üzerinden uzmanın ne kadar süreyle atandığını, belgesini ve ziyaret takvimini görebilir; uzmanın ayrılması veya OSGB değişikliği halinde sözleşme yine sistem üzerinden feshedilir ve yeni atama yapılır. Sık karşılaşılan bir sorun, işverenlerin İSG-KATİP şifrelerini OSGB'ye vermesi veya atamayı OSGB'nin yapmasını beklemesidir; oysa mevzuata göre atama işveren onayı ile başlar ve işveren, atamanın doğruluğundan sorumludur. Şanlıurfa'da bazı işverenler, “OSGB halleder” diyerek İSG-KATİP'e hiç girmemekte, bu da denetimde “sözleşme yok” gibi görünmesine yol açmaktadır. Sistem OSGB olarak atama sürecini işverenle birlikte, ekran paylaşımıyla veya iş yerinde bizzat yapıyor, işverene İSG-KATİP kullanımını öğretiyoruz. Ayrıca SGK çalışan sayısı ile İSG-KATİP çalışan sayısı uyumlu olmalı; SGK'da 20 çalışan görünüp İSG-KATİP'te 5 çalışan üzerinden süre tanımlamak, eksik hizmet ve ceza demektir.

İSG-KATİP atamasının bir diğer kritik noktası, sürelerin takvimlendirilmesidir. Sistem, uzmanın birden fazla iş yerine atanmasına izin verir ancak toplam görev süresi, uzmanın aylık çalışma süresini (genellikle 195 saat) aşamaz. Yani bir uzman, aynı ay içinde onlarca iş yerine 10'ar dakika atanarak kapasitesini dolduramaz; bakanlık bu duruma limit koyar ve OSGB sorumlu müdürü bu planlamayı yönetir. Ayrıca atama, sözleşme bitmeden en az 30 gün önce yenilenmelidir; aksi halde hizmet kesintiye uğrar ve o ay için ceza yazılır. Şanlıurfa'da sezonluk işler (inşaat, tarım, turizm) nedeniyle çalışan sayısı dalgalanan iş yerlerinde, her ayın SGK bildirimine göre İSG-KATİP güncellemesi yapılmalıdır; aksi halde düşük sayıda atama ile yüksek sayıda çalışan çalıştırmak, denetimde ciddi uyumsuzluk olarak görülür. Sistem OSGB olarak İSG-KATİP takibini dijital yazılımımızla otomatik yapıyor, süre dolmadan 15 gün önce hem işverene hem de uzmana hatırlatma gönderiyoruz. Daha fazla bilgi için İSG uzmanı hizmetimiz sayfasında adım adım görselli rehberimizi inceleyebilirsiniz.

İSG-KATİP Atama Adımları

1. İşveren e-Devlet ile İSG-KATİP'e giriş yapar ve “Hizmet Alan İşyeri” modülünü açar
2. “Yeni Sözleşme” butonuna tıklayarak OSGB'yi veya bireysel uzmanı seçer, hizmet türünü (uzman/hekim/DSP) işaretler
3. OSGB tarafı sözleşmeyi onaylar, uzman TC kimlik no, belge sınıfı ve dakika süresini tanımlar
4. Sistem belge sınıfı ve asgari süre uygunluğunu otomatik kontrol eder, onaylanan atama aktif hale gelir
5. Ay içindeki ziyaretler ve onaylı defter kayıtları düzenli olarak sisteme yansıtılır ve takvim yenilenir

7. OSGB vs Bireysel Uzman: Hangisi Daha Avantajlı?

İşverenlerin önünde iki yasal seçenek vardır: Bir OSGB ile sözleşme yapmak veya İSG-KATİP üzerinden bireysel bir uzman (ve ayrıca hekim) ile anlaşmak. Her iki yöntem de mevzuata uygundur, ancak özellikle KOBİ'ler ve orta ölçekli işletmeler için OSGB modeli birçok açıdan daha sürdürülebilir ve avantajlıdır. İlk fark, maliyet ve istihdam yüküdür. Bireysel uzmanı istihdam etmek, işverene maaş, SGK primi, yıllık izin, kıdem tazminatı, eğitim ve ekipman maliyeti yükler; üstelik uzman hastalandığında, istifa ettiğinde veya askere gittiğinde hizmet kesintiye uğrar ve işveren yeniden atama yapmak zorunda kalır. Oysa OSGB ile sözleşmede işveren yalnızca İSG-KATİP'te tanımlı asgari süre kadar aylık bir hizmet bedeli öder; istihdam, yedek personel, eğitim ve denetim OSGB'nin sorumluluğundadır. Şanlıurfa'da 15 çalışanlı tehlikeli bir atölye için bireysel bir B sınıfı uzmanı tam zamanlı istihdam etmek aylık 50.000 TL'yi aşarken, OSGB ile ayda 5 saat hizmet almak 5.000-7.000 TL bandında çok daha ekonomiktir.

İkinci fark, disiplinler arası hizmet ve sürekliliktir. İSG hizmeti yalnızca uzmandan ibaret değildir; 6331 sayılı Kanun, uzman + işyeri hekimi + (çok tehlikeli ve 10+ çalışan için) diğer sağlık personelini bir bütün olarak zorunlu kılar. Bireysel uzmanla çalışan bir işveren, hekim ve sağlık personeli için ayrıca arayışa girmeli, üç ayrı sözleşme, üç ayrı takvim ve koordinasyonu kendisi yönetmelidir. Oysa OSGB, bu üç hizmeti tek sözleşme altında, aynı takvim içinde ve koordineli biçimde sunar; uzman sahada risk tespiti yaparken hekim aynı gün sağlık taraması yapabilir, veriler ortak raporda buluşur. Süreklilik açısından da OSGB üstündür: Bir uzmanın yıllık izninde, raporunda veya işten ayrılmasında OSGB derhal aynı nitelikte bir yedek uzman görevlendirir; bireysel modelde ise bu boşluk doğrudan yasal boşluğa dönüşür ve denetimde “uzman yok” cezası yazılır. Şanlıurfa'da bir OSGB olarak biz, her müşterimiz için asil ve yedek uzman tanımlıyor, hizmetin tek bir kişiye bağımlı kalmasını engelliyoruz.

Üçüncü fark, denetlenebilirlik, kurumsal hafıza ve güvencedir. OSGB'ler, bakanlık tarafından düzenli denetlenir, yetki belgeleri, fiziki şartları ve personeli kontrol edilir; yetki belgesi iptali gibi ciddi bir yaptırım riski taşırlar, bu da kaliteyi zorunlu kılar. Bireysel uzmanlar da denetlenir ancak kurumsal denetim OSGB kadar sıkı değildir. Ayrıca OSGB'ler mesleki sorumluluk sigortası yaptırmak zorundadır; olası bir kusur durumunda işverenin rücu hakkı daha güvencelidir. Kurumsal hafıza açısından, OSGB'ler yıllar içinde yüzlerce iş yerinde edindikleri deneyimi, iyi uygulama örneklerini ve sektörel risk havuzunu yeni müşterilerine aktarır; bireysel uzman ise çoğu zaman tek bir sektöre hapsolur. Şanlıurfa'da 500+ referanslı bir OSGB olarak, bir tekstil atölyesindeki toz patlaması riskini, daha önce aynı hatayı görmüş olmamız sayesinde çok daha hızlı tespit edebiliyoruz. Elbette 250+ çalışanlı çok tehlikeli büyük işletmelerde tam zamanlı uzman istihdamı zaten zorunludur; bu durumda en ideal model, iç uzman + OSGB dış desteği karmasıdır. Sistem OSGB olarak büyük işletmelere bu hibrit modeli öneriyor, iç uzmanın yanında periyodik OSGB denetimi ve hekim hizmeti sunuyoruz. Karar verirken “en ucuz” değil, “en sürdürülebilir ve en denetlenebilir” seçeneğe odaklanmak, uzun vadede hem ceza hem de kaza maliyetinden korur.

Kriter	OSGB ile Çalışmak	Bireysel Uzman
Maliyet	Süre kadar sabit ücret, istihdam yükü yok	Maaş + SGK + izin + kıdem, yüksek sabit maliyet
Süreklilik	Yedek uzmanla kesintisiz hizmet	İzin/istifa halinde hizmet kesilir
Kapsam	Uzman + Hekim + DSP tek pakette	Her biri için ayrı sözleşme gerekir
Denetim Güvencesi	Bakanlıkça yetkilendirilmiş, düzenli denetlenir	Bireysel denetim, kurumsal güvence sınırlı
Sektörel Deneyim	500+ iş yeri, çok sektörlü havuz	Tek iş yeri odaklı, sınırlı perspektif

8. 2026 Güncel İdari Para Cezaları

İş güvenliği uzmanı görevlendirmeme, 6331 sayılı Kanun'un en ağır cezalarından biridir ve her ay için ayrı ayrı uygulanır. 2026 yılı için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından ilan edilen yeniden değerleme oranı (%43,93) üzerinden hesaplanan tahmini tutarlar, işverenler için ciddi bir mali risk oluşturmaktadır. İSG uzmanı görevlendirmeme cezası 2026'da aylık 25.000 TL ile 40.000 TL arasında değişmekte, tehlike sınıfı ve çalışan sayısına göre artmaktadır. Yani 6 ay boyunca uzman görevlendirmeyen bir işveren, yalnızca bu kalemden 150.000-240.000 TL ceza ile karşılaşabilir. Aynı şekilde işyeri hekimi görevlendirmeme de benzer tutarda aylık ceza gerektirir; her iki yükümlülük ayrı ayrı cezalandırılır. Risk değerlendirmesi yaptırmama cezası 28.000 TL'den başlar, İSG eğitimi aldırmama cezası çalışan başına 5.000 TL, sağlık gözetimi yaptırmama yine çalışan başına 5.000 TL, acil durum planı hazırlamama 20.000-30.000 TL ve onaylı defter tutmama 15.000 TL bandındadır. Bir denetimde birden fazla eksik tespit edilirse cezalar toplanır ve toplam tutar kolayca 300.000 TL'yi aşar.

Para cezasının ötesinde, uzman görevlendirmemenin hukuki sonuçları çok daha ağırdır. İş kazası veya meslek hastalığı meydana geldiğinde, bilirkişi raporunda ve mahkeme kararında uzmanın olup olmadığı, risk değerlendirmesinin ve eğitimlerin yapılıp yapılmadığı incelenir. Uzmanı olmayan, riski analiz edilmemiş ve eğitimi eksik bir iş yeri, Yargıtay içtihatlarına göre asli kusurlu sayılır; bu durumda işveren hem SGK'nın rücu davasında hem de çalışanın açacağı maddi-manevi tazminat davasında yüksek meblağlar ödemek zorunda kalır. Ayrıca Türk Ceza Kanunu'nun taksirle yaralama (Madde 89) ve taksirle öldürme (Madde 85) hükümleri kapsamında savcılık soruşturması açılabilir; denetimlerde hayati tehlike tespit edilirse iş yerinin bir bölümü veya tamamı durdurulabilir. Şanlıurfa'da 2024-2025 yıllarında inşaat sektöründe çok sayıda şantiyede durdurma kararı verilmiş, firmalar ancak eksiklikleri giderdikten sonra faaliyete devam edebilmiştir; durdurma, ceza bedelinden çok daha büyük bir üretim kaybı demektir.

Sistem OSGB olarak müşterilerimizi her yıl başında güncel ceza tutarları hakkında bilgilendiriyor, denetim öncesi ücretsiz uyum kontrolü yapıyoruz. 2026'da ceza tutarları, 2025'e göre yaklaşık %44 artmıştır; örneğin 2025'te uzman görevlendirmeme cezası 18.000 TL iken 2026'da 26.000 TL'ye yükselmiştir. En akılcı strateji, ceza ödemeyi göze almak yerine o bedelin çok altında bir maliyetle OSGB hizmeti alarak hem yasal uyumu sağlamak hem de kazayı önlemektir. Uluslararası verilere göre İSG'ye yatırılan her 1 TL, kaza maliyetlerinden 2,2 TL tasarruf sağlar. Şanlıurfa'da 10'dan az çalışanı olan az tehlikeli iş yerleri için devlet desteği (İSG hizmet bedelinin bir kısmının SGK tarafından karşılanması) de bu maliyeti düşürmektedir; başvuru süreçlerinde de rehberlik ediyoruz. Unutmayın, denetim gelmese bile kaza anında “uzmanım yoktu” demek hukuken mazeret değildir.

Yükümlülük	2026 Tahmini Ceza	Uygulama Şekli
İSG Uzmanı Görevlendirmeme	25.000 – 40.000 TL / ay	Her ay için ayrı, tehlike sınıfına göre artar
İşyeri Hekimi Görevlendirmeme	25.000 – 40.000 TL / ay	Her ay için ayrı
Risk Değerlendirmesi Yapmama	28.000 – 45.000 TL	Tehlike sınıfı ve çalışana göre
İSG Eğitimi Aldırmama	5.000 TL / çalışan	Her çalışan ve her yıl için
Onaylı Defter Tutmama	15.000 – 20.000 TL	Defterin olmaması veya düzensiz tutulması
Acil Durum Planı Hazırlamama	20.000 – 30.000 TL	Plan + tatbikat eksikliği

Tablodaki tutarlar 2026 yeniden değerleme oranı (%43,93) üzerinden tahmini değerlerdir. Kesin tutarlar için bakanlık tebliğine bakınız veya Sistem OSGB ile iletişime geçin.

9. Sık Sorulan Sorular

Bir çalışanım var, yine de uzman zorunlu mu?

Evet, zorunlu. 01.01.2025 itibarıyla erteleme sona ermiştir ve 1 çalışanı olan iş yeri dahi İSG uzmanı ve işyeri hekimi hizmeti almak zorundadır. Tek istisna, ev hizmetleri ve çalışan istihdam etmeyen kendi namına çalışanlardır. Şanlıurfa'da 2 çalışanlı bir kuaför veya 4 çalışanlı bir kafe dahi OSGB ile sözleşme yapmalıdır; aksi halde denetimde aylık ceza yazılır.

C sınıfı uzmanım var, tehlikeli sınıftaki iş yerime bakabilir mi?

Hayır, bakamaz. C sınıfı yalnızca az tehlikeli iş yerlerine bakabilir. Tehlikeli sınıftaki bir iş yerine B veya A sınıfı, çok tehlikeli bir iş yerine yalnızca A sınıfı uzman atanabilir. İSG-KATİP sistemi, sınıf uyumsuz atamayı otomatik reddeder; usulsüz atama denetimde ağır ceza ve atamanın geçersiz sayılması ile sonuçlanır.

İş güvenliği uzmanı haftada kaç saat gelmeli?

Bu, tehlike sınıfı ve çalışan sayısına göre değişir. Formül: Az tehlikelide 10 dk, tehlikelide 20 dk, çok tehlikelide 40 dk x çalışan sayısı. Örneğin 30 çalışanlı tehlikeli bir iş yerinde ayda 600 dk (10 saat) uzman gelmeli; bu haftada yaklaşık 2,5 saat demektir. OSGB'niz bu hesabı İSG-KATİP'te tanımlar ve takvim oluşturur.

OSGB ile sözleşme yaptım, ayrıca İSG-KATİP'e girmem gerekir mi?

Evet, gerekir. Sözleşme İSG-KATİP üzerinden işveren onayıyla başlatılır; OSGB tek başına atama yapamaz. e-Devlet ile İSG-KATİP'e girip “Hizmet Alan İşyeri” modülünden OSGB'yi seçmeniz, hizmet türünü ve tarihleri onaylamanız gerekir. Sistem OSGB olarak bu süreci işverenle birlikte, iş yerinde yapıyoruz.

Uzman gelmediğinde ne olur? Yerine kim gelir?

OSGB modelinde yedek uzman devreye girer ve hizmet kesintiye uğramaz. Bireysel modelde ise hizmet kesilir ve o ay için “uzman yok” kabul edilir, ceza yazılır. Bu nedenle OSGB'nin süreklilik avantajı, özellikle denetim dönemlerinde kritik önem taşır. Sistem OSGB'de her müşteri için asil ve yedek uzman tanımlıdır.

Şanlıurfa dışındaki şubeme de hizmet veriyor musunuz?

Evet. Sistem OSGB'nin yetki belgesi Türkiye geneli için geçerlidir. Gaziantep, Diyarbakır, Mardin, Adıyaman ve çevre illerdeki şubeleriniz için de aynı sözleşme kapsamında, planlı saha ziyaretleri ve dijital dokümantasyon ile hizmet verebiliyoruz. Uzak lokasyonlarda ziyaret sıklığı, tehlike sınıfına göre optimize edilir.

10. Sonuç: Doğru Uzmanla Güvenli Gelecek

İş güvenliği uzmanı, 6331 sayılı Kanun'un en somut ve en hayati yükümlülüklerinden biridir; çünkü uzman, riskin kağıt üzerinde değil, sahada yönetilmesini sağlar. Doğru sınıf, doğru süre ve doğru modelle görevlendirilmiş bir uzman, küçük bir uyarıyla büyük bir kazayı, doğru bir eğitimle meslek hastalığını, zamanında bir tespitle idari cezayı önleyebilir. 2025 itibarıyla ertelemenin kalkmasıyla artık hiçbir iş yerinin “bana zorunlu değil” deme lüksü kalmamıştır; 1 çalışanlı bir dükkan da, 500 çalışanlı bir fabrika da aynı kanuna tabidir. Tehlike sınıfı ve çalışan sayısı, yalnızca ne kadar süreyle uzmanla çalışacağınızı belirler; zorunluluğun kendisini değil. Bu nedenle her işverenin ilk adımı, NACE kodunu ve tehlike sınıfını doğrulamak, çalışan sayısına göre dakika hesabını yapmak ve İSG-KATİP üzerinden mevzuata uygun atamayı gecikmeden tamamlamak olmalıdır.

Şanlıurfa özelinde, bölgenin genç nüfusu, hızlı sanayileşmesi, mevsimlik istihdamı ve çok dilli çalışma ortamı, uzman hizmetini daha da önemli kılar. Haliliye'deki bir atölyede pamuk tozu, Karaköprü'deki bir inşaatta yüksekte çalışma, Eyyübiye'deki bir gıda tesisinde kimyasal maruziyet ve Organize Sanayi'deki bir metal fabrikasında gürültü, her biri farklı uzmanlık ve deneyim gerektirir. Sistem OSGB olarak biz, Şanlıurfa'nın bu çeşitliliğini bilen, her sektöre özel risk havuzuna sahip, A-B-C her sınıftan uzmanı bünyesinde barındıran bir OSGB'yiz. 500'ü aşkın referansımız, %100 denetim uyumumuz ve 7/24 desteğimizle, uzman hizmetini yalnızca bir imza olarak değil, gerçek bir güvenlik kültürü olarak sunuyoruz. Her ziyaretimizde onaylı deftere yazıyor, her eğitimimizde çalışanla göz göze geliyor, her raporumuzda sahadan fotoğrafla konuşuyoruz.

Eğer siz de iş yerinizde hangi sınıf uzmanla, ne kadar süreyle çalışmanız gerektiğini merak ediyorsanız, ücretsiz keşif ve dakika hesabı için Sistem OSGB'yi arayın. Uzmanlarımız iş yerinizi gezmeden, NACE kodunuzu ve çalışan sayınızı görmeden asla şablon teklif vermez; sahaya özgü, mevzuata tam uyumlu ve uygulanabilir bir plan sunar. Unutmayın, iş güvenliği uzmanı bir maliyet değil, en değerli varlığınız olan insanı ve işletmenizin geleceğini koruyan bir yatırımdır. Doğru uzmanla çalışmak, hem çalışanınızın evine sağlıkla dönmesini sağlar hem de sizi ceza ve tazminat riskinden korur. Gelin, Şanlıurfa'da güvenli çalışma ortamını birlikte kuralım; çünkü güvenli iş yeri, verimli ve sürdürülebilir bir geleceğin temelidir.