1. İşverenin 6331 Sayılı Kanun Kapsamındaki 12 Temel Yükümlülüğü

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, işvereni İSG sisteminin merkezine koyar ve Madde 4'te “işveren, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlüdür” hükmüyle genel sorumluluğu tanımlar. Bu genel sorumluluk, kanunun diğer maddelerinde 12 somut yükümlülüğe ayrılır ve her biri ayrı bir ceza kalemi ve hukuki risk doğurur. Birinci yükümlülük, risk değerlendirmesi yapmak veya yaptırmak (Madde 10). İşveren, iş yerindeki tüm tehlikeleri belirleyip analiz etmek, riskleri derecelendirmek ve kontrol tedbirlerini planlamak zorundadır; risk değerlendirmesi ekipçe hazırlanmalı, çalışan katılımı sağlanmalı ve tehlike sınıfına göre 2, 4 veya 6 yılda bir yenilenmelidir. Şanlıurfa'da Haliliye'deki 5 çalışanlı bir kuaför de, OSB'deki 500 çalışanlı bir fabrika da bu yükümlülüğe tabidir. İkinci yükümlülük, İSG hizmetlerini yürütmek üzere iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve diğer sağlık personeli görevlendirmek (Madde 6 ve 8). Görevlendirme süreleri tehlike sınıfı ve çalışan sayısına göre yönetmelikle belirlenir; işveren bunu kendi çalışanıyla, OSGB ile veya yetkilendirilmiş toplum sağlığı merkeziyle sağlayabilir. 01.01.2025 sonrası erteleme kalmadığı için az tehlikeli 1 çalışanlı iş yeri dahi bu hizmeti almak zorundadır.

Üçüncü yükümlülük, acil durum planı hazırlamak, tatbikat yaptırmak ve yeterli sayıda destek elemanı görevlendirmek (Madde 11). Her iş yeri acil durum planı hazırlamalı, söndürme-kurtarma-koruma-ilkyardım ekiplerini kurmalı ve yılda en az bir kez tahliye tatbikatı yapmalıdır; detaylar için acil durum planı rehberimize bakabilirsiniz. Dördüncü yükümlülük, çalışanlara İSG eğitimi aldırmak (Madde 17). Eğitimler işe girişten önce, iş veya yer değişikliğinde, teknoloji değişiminde ve düzenli olarak tekrarlanmalı; az tehlikelide 8 saat, tehlikelide 12 saat, çok tehlikelide 16 saat ve eğitimler mutlaka belgelendirilmelidir. Beşinci yükümlülük, sağlık gözetimi yaptırmak (Madde 15). İşe giriş muayenesi, periyodik muayene, gece çalışması muayenesi ve işten dönüş muayeneleri işyeri hekimince yapılmalı, sağlık dosyaları gizlilikle saklanmalıdır. Altıncı yükümlülük, çalışanları bilgilendirmek ve danışmak, katılımlarını sağlamak (Madde 16 ve 18). Riskler, tedbirler ve yasal haklar konusunda çalışanlar ve temsilcileri bilgilendirilmeli, görüşleri alınmalıdır.

Yedinci yükümlülük, iş kazası ve meslek hastalığı kayıtlarını tutmak ve bildirim yapmak (Madde 14). İş kazası 3 iş günü içinde SGK'ya, sağlık hizmeti sunucularınca meslek hastalığı 10 gün içinde bildirilmelidir; kayıtlar 5 yıl saklanır. Sekizinci yükümlülük, çalışan temsilcisi ve İSG kurulu görevlendirmek (Madde 20 ve 22). 10+ çalışanı olan iş yerlerinde çalışan temsilcisi, 50+ çalışanı olanlarda İSG kurulu zorunludur. Dokuzuncu yükümlülük, kişisel koruyucu donanımı (KKD) temin etmek ve kullanımını sağlamak (Madde 9 ve KKD Yönetmeliği). Onuncu yükümlülük, iş ekipmanları ve binaların periyodik kontrollerini yaptırmak, bakımlarını sağlamak. On birinci yükümlülük, onaylı defter (İSG defteri) tutmak ve yıllık değerlendirme raporu hazırlamak. On ikinci yükümlülük ise tehlike sınıflandırmasına ve NACE koduna uygun hareket etmek, beyanları doğru yapmak. Bu 12 yükümlülüğün herhangi birinin eksik olması, denetimde ayrı ceza ve kaza sonrası kusur artışı demektir. Sistem OSGB olarak Şanlıurfa'da her müşterimiz için bu 12 maddeyi checklist halinde takip ediyor, eksikleri aylık raporda gösteriyoruz. Özellikle KOBİ'lerde “eğitim ve sağlık gözetimi” en çok atlanan iki kalemdir; oysa her ikisi de çalışan başına ceza doğurur ve toplam tutar hızla katlanır. Daha fazla detay için 6331 rehberimizi ve İSG dokümantasyon hizmetimizi inceleyebilirsiniz.

2. 2026 Güncel İdari Para Cezaları – Detaylı Tablo (Yeniden Değerleme %25,49)

İSG idari para cezaları her yıl 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'na göre yeniden değerleme oranında artar. 27 Kasım 2025 tarihli Resmi Gazete'de 2026 yılı için yeniden değerleme oranı %25,49 olarak açıklanmıştır; buna göre 2026 cezaları 2025 tutarlarının %25,49 artırılmış halidir. Aşağıdaki tablo, 2026 yılında en sık uygulanan ceza kalemlerini, 2026 güncel tahmini tutarlarını ve uygulama şeklini özetler. Tablodaki tutarlar alt sınır değerlerdir; tehlike sınıfı, çalışan sayısı ve tekrar halinde artırım uygulanır ve her bir aykırılık ayrı cezalandırılır. Örneğin hem uzman hem hekim görevlendirmeyen bir işveren, iki ayrı ceza öder; üstüne risk değerlendirmesi de yoksa üçüncü ceza eklenir ve toplam tek denetimde 150.000 TL'yi rahatlıkla aşar.

Tablonun en kritik detayı, bazı cezaların “her ay için ayrı” uygulanmasıdır. Uzman, hekim ve diğer sağlık personeli görevlendirmeme cezaları ile İSG kurulu ve temsilci aykırılıkları, aykırılığın devam ettiği her ay için tekrar kesilir; yani 6 ay boyunca uzman görevlendirmeyen bir işveren 6 ayrı ceza öder. Buna karşılık risk değerlendirmesi, acil plan ve eğitim gibi cezalar, tespit anında tek seferlik kesilir ancak giderilene kadar iş durdurma veya tekrar denetimde yeniden ceza riski sürer. Ayrıca çalışan başına kesilen cezalar (eğitim, sağlık gözetimi, KKD, bilgilendirme) çalışan sayısı ile çarpılır; 20 çalışana eğitim aldırmayan bir işverenin cezası tek kalemde 60.000 TL'yi bulabilir. Şanlıurfa'da 2025 denetimlerinde en yüksek toplam cezalar, genellikle “uzman+hekim+risk değerlendirmesi+eğitim” dörtlüsünün birlikte eksik olduğu KOBİ'lerde kesilmiştir.

#	Yükümlülük / Aykırılık	Dayanak (6331)	2026 Tahmini Ceza (TL)	Uygulama Şekli
1	İş güvenliği uzmanı görevlendirmeme	Md.6 / 26-1/b	28.800 – 43.200 / ay	Her ay ayrı, çalışan sayısına göre artar
2	İşyeri hekimi görevlendirmeme	Md.6 / 26-1/b	28.800 – 43.200 / ay	Her ay ayrı
3	Diğer sağlık personeli görevlendirmeme (10+ çok tehlikeli)	Md.6 / 26-1/c	17.200 / ay	Her ay ayrı
4	Risk değerlendirmesi yapmamak / yenilememek	Md.10 / 26-1/d	38.500 – 57.700	Tek sefer, tehlike sınıfına göre artar
5	Acil durum planı hazırlamamak	Md.11 / 26-1/e	28.000 – 42.000	Plan + tatbikat + ekip eksikliği ayrı
6	Tahliye / yangın tatbikatı yaptırmamak	Md.11 / 26-1/e	28.000	Yılda en az 1 kez zorunlu
7	İSG eğitimi aldırmamak (çalışan başına)	Md.17 / 26-1/g	3.100 / çalışan	Çalışan sayısı ile çarpılır
8	Sağlık gözetimi / periyodik muayene yaptırmamak (çalışan başına)	Md.15 / 26-1/f	3.900 / çalışan	İşe giriş + periyodik her çalışan
9	İş kazası / meslek hastalığı bildirmemek	Md.14 / 26-1/ı	9.800 – 14.700	3 iş günü içinde SGK bildirimi
10	İSG kurulu oluşturmamak (50+ çalışan)	Md.22 / 26-1/k	13.500 / ay	Her ay ayrı, kurul kararları denetlenir
11	Çalışan temsilcisi görevlendirmemek	Md.20 / 26-1/j	9.800	Tek sefer
12	Onaylı defter / yıllık değerlendirme raporu tutmamak	Md.4 / Yönetmelik	9.800 – 13.500	Defter + rapor ayrı denetlenir
13	KKD temin etmemek / kullandırmamak (çalışan başına)	Md.9 / KKD Yönet.	2.800 / çalışan	Çalışan başına, KKD zimmeti aranır
14	Patlamadan korunma dokümanı (PKD) hazırlamamak	Pat. Kor. Yönet. / Md.10	38.500	ATEX zonu olan iş yerlerinde
15	Ortam ölçümü / periyodik kontrol yaptırmamak	Md.10 / Periyodik Yönet.	19.200	Risk değerlendirmesi eki olarak aranır
16	Çalışanı ciddi tehlike nedeniyle durdurmamak / kaçınma hakkını engellemek	Md.13 / 26-1/ç	19.200	Hayati tehlike tespiti halinde

Tablodaki tutarlar 2025 yılı kesin ceza tutarlarının %25,49 yeniden değerleme oranıyla artırılmış tahmini değerleridir. Tehlike sınıfı, çalışan sayısı ve aykırılığın tekrarı halinde tutarlar artar. Kesin tutarlar için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın 2026 İdari Para Cezaları Tebliği'ne bakınız veya Sistem OSGB ile iletişime geçin. Cezalar her yıl Ocak ayında güncellenir.

3. Risk Değerlendirmesi, Acil Plan ve Dokümantasyon Cezaları – Ayrıntı

Tablonun en ağır kalemlerinden üçü, risk değerlendirmesi, acil durum planı ve dokümantasyona aittir; çünkü bunlar İSG sisteminin temel direkleridir ve müfettişin ilk istediği evraklardır. Risk değerlendirmesi cezası (Madde 10), yalnızca “yok” halinde değil, “yetersiz” veya “güncel değil” halinde de kesilir. Örneğin Şanlıurfa'da bir metal atölyesinin 2019 tarihli risk değerlendirmesi, 6 yılda bir yenilenmesi gereken az tehlikeli iş yerinde bile 2026'da geçersizdir; çok tehlikelide 2 yılda bir yenilenmesi gerekirken 3 yıl geçmişse ceza kaçınılmazdır. Ayrıca risk değerlendirmesinin ekipçe (uzman+hekim+çalışan temsilcisi) hazırlanmaması, çalışan görüşü alınmaması, sahaya özgü olmaması veya onaylı deftere işlenmemesi de “yapılmamış” sayılır. Ceza tutarı 38.500 TL'den başlar, çalışan sayısı 10'u aşarsa %50, 50'yi aşarsa %100 artar; 250+ çalışanlı çok tehlikeli bir iş yerinde tek kalemde 90.000 TL'yi bulabilir.

Acil durum planı cezası (Madde 11), planın hiç olmaması, planda tahliye krokisi, toplanma alanı, ekip listesi veya dış irtibat numaralarının eksik olması, planın çalışanlara tebliğ edilmemesi veya yılda bir tatbikat yapılmaması halinde ayrı ayrı kesilir. Yani plan var ama tatbikat yoksa ikinci bir ceza daha kesilir. Şanlıurfa'da bir gıda fabrikasında plan vardı ancak tatbikat raporu yoktu; müfettiş tatbikat cezasını ayrıca uyguladı. Dokümantasyon cezaları ise onaylı defter, yıllık değerlendirme raporu, yıllık çalışma planı ve patlamadan korunma dokümanı (PKD) gibi ekleri kapsar. Onaylı defter, noter onaylı olmalı ve her ziyaret işveren ve uzman/hekimce imzalanmalıdır; dijital kayıt defteri yerine geçmez. Yıllık değerlendirme raporu her yıl Ocak ayında hazırlanmalı ve İSG kurulunda görüşülmelidir. PKD ise ATEX zonu olan her iş yerinde zorunludur; un fabrikası, akaryakıt istasyonu, boya deposu gibi yerlerde PKD yoksa risk değerlendirmesi de eksik sayılır ve ceza artar. Sistem OSGB olarak Şanlıurfa'da risk ve acil planı entegre hazırlıyoruz; risk değerlendirmesi rehberimizde yenileme periyotlarını ve acil plan rehberimizde 7 başlıklı içerik detayını bulabilirsiniz. Ayrıca İSG dokümantasyon hizmetimiz kapsamında tüm ekleri tek dosyada arşivliyoruz.

Dokümantasyonun bir diğer kritik noktası, saklama süresidir. Risk değerlendirmesi, acil plan, eğitim ve sağlık kayıtları en az 5 yıl saklanmalı, denetimde ibraz edilmelidir; “evde kaldı” veya “muhasebecide” mazereti geçerli değildir. Dijital arşiv fiziki arşivin yerini tutmaz; her ikisi de bulunmalıdır. Şanlıurfa'da bir inşaat firması, risk değerlendirmesini dijitalde gösterip fiziki nüshayı ibraz edemediği için ceza yemiştir. Bu nedenle Sistem OSGB olarak her müşterimize hem basılı hem de bulut arşiv linki veriyoruz. Dokümantasyon, kaza sonrası da hayat kurtarır; bilirkişi, risk değerlendirmesi ve acil planın varlığını ve niteliğini inceleyerek kusur oranı belirler; eksik doküman doğrudan asli kusur sayılır.

4. Uzman, Hekim, Eğitim ve Sağlık Gözetimi Cezaları – Çalışan Başına Katlanan Risk

Çalışan başına hesaplanan cezalar, KOBİ'lerin en çok yanıldığı ve toplam tutarın en hızlı katlandığı kalemlerdir. İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirme cezaları, her ay için ayrı kesildiği için süre uzadıkça borç kartopu gibi büyür. 2026'da uzman için 28.800–43.200 TL/ay, hekim için aynı aralıkta ceza söz konusudur; tehlike sınıfı çok tehlikeli ise üst sınırdan, az tehlikeli ise alt sınırdan uygulanır. Diğer sağlık personeli (işyeri hemşiresi) ise 10 ve üzeri çalışanı olan çok tehlikeli iş yerlerinde zorunludur ve aylık 17.200 TL cezası vardır. Örneğin Şanlıurfa'da 12 çalışanlı tehlikeli bir tekstil atölyesi, 4 ay boyunca OSGB sözleşmesi yapmadan çalışırsa yalnızca uzman+hekim için 4×(32.000+32.000)=256.000 TL ceza ile karşılaşır; bu, bir yıllık OSGB bedelinin 4-5 katıdır. Görevlendirme, İSG-KATİP'te sözleşme ve atama yapılarak resmileşmelidir; sözlü anlaşma veya fatura yeterli değildir, müfettiş doğrudan İSG-KATİP kayıtlarına bakar.

İSG eğitimi cezası, her çalışan için ayrı hesaplanır ve en sık kesilen cezadır. 2026'da çalışan başına 3.100 TL olan bu ceza, 20 çalışanlı bir iş yerinde 62.000 TL demektir. Eğitimler, tehlike sınıfına göre 8, 12 veya 16 saat olmalı, işe giriş ve yıllık tekrarlar belgelendirilmelidir; yalnızca imza listesi yetmez, eğitim içeriği, eğitici belgesi (uzman/hekim) ve katılım formu birlikte aranır. Şanlıurfa'da bazı iş yerleri eğitimi “ustabaşı anlattı” diyerek belgesiz geçiştirmeye çalışır; bu, eğitim yok hükmündedir. Sağlık gözetimi cezası da benzer şekilde çalışan başına 3.900 TL'dir; işe giriş muayenesi, periyodik muayene (çok tehlikelide yılda bir, tehlikelide 2 yılda bir, az tehlikelide 3-5 yılda bir) ve gece çalışması muayeneleri işyeri hekimince yapılmalı, sağlık raporları gizlilikle saklanmalıdır. Örneğin 15 çalışanın periyodik muayenesi eksikse ceza 58.500 TL olur.

Bu iki kalemin ortak özelliği, “çalışan sayısı×ceza” çarpımı nedeniyle büyük işletmelerde cezanın milyon lirayı bulabilmesidir. Ayrıca eğitim ve sağlık gözetimi eksikliği, kaza sonrası tazminat davalarında da kusur artırır; çünkü mahkeme “işveren çalışanı bilgilendirmedi ve sağlık durumunu izlemedi” diyerek manevi tazminatı yükseltir. Sistem OSGB olarak Şanlıurfa'da eğitim ve sağlık hizmetini entegre sunuyoruz: İSG eğitimlerimiz çok dilli (Türkçe-Arapça-Kürtçe) ve uygulamalı, işyeri hekimliği hizmetimizde ise mobil sağlık aracıyla periyodik muayeneleri iş yerinde yapıyoruz; böylece çalışan iş gücü kaybı da önlenir. Eğitim ve muayene kayıtlarını dijital olarak tutuyor, denetimde anında ibraz ediyoruz. İşverenin en akılcı stratejisi, ceza tutarını ödemek yerine o bedelin çok altında bir OSGB paketiyle hem yasal uyumu hem de çalışan sağlığını güvence altına almaktır. Daha fazla bilgi için iş güvenliği uzmanı görevlendirme detaylarına bakabilirsiniz.

Senaryo (15 çalışan)	Eksik Kalem	Ceza Hesabı (2026)
A Atölyesi – Eğitim yok	15 çalışan × 3.100 TL	46.500 TL
B Fabrikası – Sağlık yok	15 çalışan × 3.900 TL	58.500 TL
C Şantiyesi – Uzman+Hekim 3 ay yok	3 × (32.000+32.000)	192.000 TL
D Ofisi – Risk + Acil plan yok	38.500 + 28.000	66.500 TL

5. Denetim Süreci: ÇSGB İş Teftişi ve SGK Denetimi Nasıl Yapılır, Nelere Bakılır?

İSG denetimleri iki ana koldan yürütülür: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (ÇSGB) İş Teftiş Kurulu ve Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) denetimleri. ÇSGB denetimleri, haberli veya habersiz, programlı veya şikayet/ihbar/kaza sonrası olmak üzere dört şekilde yapılır. Programlı denetimlerde bakanlık, risk analiziyle belirlediği sektör ve bölgelerde (örneğin Şanlıurfa'da inşaat ve tekstil) toplu denetim planlar; müfettişler iş yerine gelmeden önce İSG-KATİP'ten OSGB sözleşmesi, uzman/hekim ataması ve risk değerlendirmesi olup olmadığını ön kontrol eder. Habersiz denetimde ise müfettiş doğrudan sahaya gelir, işveren veya vekilinden İSG dosyasını ister ve sahayı gezer. Şikayet denetimi, çalışan, sendika veya vatandaş ihbarı üzerine yapılır ve genellikle daha detaylıdır; kaza sonrası denetim ise iş kazası veya meslek hastalığı bildiriminden sonra zorunlu olarak yapılır ve en ağır yaptırımların kesildiği denetim türüdür.

Denetimde müfettişin kontrol listesi bellidir ve 4 aşamada ilerler: 1. Doküman kontrolü: Risk değerlendirmesi, acil durum planı ve tatbikat raporu, İSG eğitim belgeleri, sağlık raporları, onaylı defter, yıllık değerlendirme raporu, kurul kararları, periyodik kontrol ve ortam ölçüm raporları, PKD, KKD zimmet listeleri istenir. Eksik doküman tek başına ceza sebebidir. 2. İSG-KATİP doğrulaması: OSGB sözleşmesi, uzman/hekim görevlendirme süreleri ve ziyaret saatleri sistemden kontrol edilir; kağıt üzerinde hizmet varsa ama İSG-KATİP'te atama yoksa hizmet yok sayılır. 3. Saha gezisi: Kaçış yolları, yangın tüpleri, acil aydınlatma, makine koruyucuları, KKD kullanımı, kimyasal depoları, barınma ve hijyen koşulları yerinde incelenir; çalışanlarla kısa görüşmeler yapılır (“eğitim aldın mı, acil durumda nereye gideceğini biliyor musun?”). 4. Çalışan görüşmesi ve tutanak: Müfettiş, çalışan temsilcisi ve işveren vekiliyle tutanak tutar, eksiklikler için süre verir veya doğrudan ceza ve durdurma kararı verir. Hayati tehlike (örneğin iskelede korkuluk yok, elektrik panosu açık) tespit edilirse işin bir kısmı veya tamamı durdurulur; durdurma, ancak eksiklik giderilip müfettiş onay verene kadar kalkar.

SGK denetimleri ise daha çok kayıt dışılık, prim ve iş kazası bildirimi üzerine odaklanır; SGK müfettişleri, iş kazasının süresinde bildirilip bildirilmediğini, meslek hastalığı kayıtlarını ve İSG hizmetlerinin prim etkisini inceler. SGK, İSG eksikliği nedeniyle kusurlu bulduğu işverene rücu davası açabilir (8. bölüm). Şanlıurfa'da 2024-2025 denetimlerinde en sık ceza kesilen ilk üç kalem; eğitim eksikliği, risk değerlendirmesi yenilememe ve uzman/hekim görevlendirmeme olmuştur. Denetimde işverenin en büyük kozu, düzenli OSGB hizmeti ve eksiksiz dosya sunmasıdır; Sistema OSGB müşterilerinde müfettişlere eşlik ediyor, dosyayı birlikte sunuyor ve soruları birlikte yanıtlıyoruz. Denetim korkulacak bir şey değil, düzenli çalışanın kendini gösterme fırsatıdır; ancak plansız yakalanmak, hem ceza hem de itibar kaybı demektir. Daha fazla hazırlık için acil durum denetim hazırlığını ve blogumuzu takip edin.

6. Cezadan Korunma Yolları: OSGB ile Çalışmak ve Düzenli Takip Sistemi

Cezadan korunmanın en etkili yolu, cezayı ödeyecek bütçeyi OSGB hizmetine yatırmaktır; çünkü OSGB yıllık bedeli, tek bir denetim cezasının çoğu zaman onda biri kadardır. Korunma stratejisi 4 adımda özetlenebilir: Adım 1 – Doğru OSGB ile sözleşme ve İSG-KATİP ataması: Çalışma Bakanlığı'nca yetkilendirilmiş bir OSGB ile sözleşme yapın, İSG-KATİP'te uzman ve hekim atamasını derhal yaptırın ve görev sürelerinin tehlike sınıfınıza uygun olduğunu teyit edin. Örneğin Şanlıurfa'da tehlikeli sınıfta 15 çalışan için ayda en az 20 saat uzman ve 10 saat hekim süresi gerekir; OSGB'niz bunu eksik atarsa siz sorumlu olursunuz. Sözleşmeyi yalnızca kağıt üzerinde değil, sahada ziyaretle takip edin; her ziyaret onaylı deftere işlenmelidir. Adım 2 – Dokümantasyonu eksiksiz ve güncel tutmak: Risk değerlendirmesi, acil plan, eğitim ve sağlık dosyaları, onaylı defter ve yıllık rapor tek bir İSG dosyasında, hem fiziki hem dijital olarak saklanmalı ve her yıl yenilenmelidir. Sistem OSGB olarak her müşterimize özel dijital arşiv linki veriyor, yenileme tarihleri için 1 ay önce hatırlatma yapıyoruz.

Adım 3 – Eğitim ve sağlık gözetimini aksatmamak: İşe giriş eğitimini ilk gün, periyodik eğitimleri yılda en az bir kez, periyodik muayeneleri süresinde yaptırın; katılım listelerini ve sağlık raporlarını imzalatın. Şanlıurfa'da mevsimlik veya Suriyeli çalışanlar için çok dilli eğitim ve seyyar sağlık hizmeti, katılımı artırır; Sistem OSGB bu hizmeti sahada veriyor. Adım 4 – Periyodik kontrol ve ölçümleri zamanında yaptırmak: Yangın tüpleri, basınçlı kaplar, elektrik topraklama, forklift, vinç gibi ekipmanların periyodik kontrolleri ile toz, gürültü, kimyasal ortam ölçümleri, risk değerlendirmesinin eki olarak saklanmalıdır; yoksa risk değerlendirmesi eksik sayılır. Ayrıca İSG kurulunu (50+ çalışan) düzenli toplamak, karar defterini tutmak ve çalışan temsilcisine tebliğ yapmak da korunma kalkanının parçasıdır.

Bu 4 adımın ortak noktası, “düzenli takip”tir. İSG, bir defalık evrak değil, aylık ziyaret ve yıllık takvimle yaşayan bir sistemdir. Sistem OSGB olarak Şanlıurfa'da her müşterimiz için yıllık çalışma planı hazırlıyor, aylık ziyaret raporlarını 24 saat içinde iletiyor, denetim öncesi ücretsiz uyum kontrolü yapıyoruz. 10'dan az çalışanı olan az tehlikeli iş yerlerinde devlet desteği (İSG hizmet bedelinin bir kısmının SGK tarafından karşılanması) de maliyeti düşürür; biz başvuru süreçlerinde rehberlik ediyoruz. Unutmayın, müfettiş “iyi niyet” arar; düzenli OSGB hizmeti, imzalı defter ve eğitim kayıtları, iyi niyetin en güçlü kanıtıdır. Cezadan korunmak için en pahalı yol, hiçbir şey yapmamaktır.

Korunma Adımı	Maliyet (Yıllık Tahmini)	Önlediği Ceza (Tek Denetim)
OSGB paketi (15 çalışan, tehlikeli)	35.000 – 55.000 TL	Uzman+hekim 300.000 TL+ önler
Risk + acil plan hazırlama	Pakete dahil	66.500 TL önler
Eğitim + sağlık (15 kişi)	Pakete dahil / 10.000 TL	105.000 TL önler
Periyodik kontrol + ölçüm	15.000 – 25.000 TL	38.000 TL + iş durdurma önler

Maliyetler sektör ve tehlike sınıfına göre değişir; Sistem OSGB ücretsiz keşifle net teklif verir.

7. İş Kazasında Hukuki Sorumluluk: Adli, İdari ve Mali Boyut

İş kazası veya meslek hastalığı meydana geldiğinde, işverenin sorumluluğu üç ayrı hukuk düzleminde aynı anda doğar ve her biri farklı yaptırım içerir; İSG cezaları yalnızca idari boyuttur. Adli sorumluluk (ceza davası): Türk Ceza Kanunu Madde 85 (taksirle yaralama) ve Madde 83-84 (taksirle öldürme) kapsamında, işveren, vekili, şantiye şefi veya İSG profesyoneli hakkında savcılık soruşturması açılır. Bilirkişi, kusur oranını belirlerken risk değerlendirmesi, eğitim, KKD, periyodik kontrol ve acil plan kayıtlarına bakar; eksik olan işveren asli kusurlu sayılır. Asli kusurda hapis cezası ertelenmeyebilir veya para cezasına çevrilmeyebilir; Şanlıurfa'da 2023'te bir inşaatta iskele çökmesi sonucu ölümde, risk değerlendirmesi ve korkuluk eksikliği nedeniyle işveren 2 yıl 8 ay hapis cezası almış, cezası paraya çevrilmemiştir. TCK 89 ve 85'te bilinçli taksir halinde ceza 1/3 ila 1/2 oranında artar; yani “tehlikeyi biliyor ama önlem almıyorsa” ceza ağırlaşır.

İdari sorumluluk: ÇSGB müfettişinin kestiği idari para cezaları ve iş durdurma kararlarıdır; kaza sonrası denetimde cezalar %50 artırımlı uygulanabilir ve iş yeri, eksiklik giderilene kadar kapalı kalır. Ayrıca Çalışma Bakanlığı, OSGB'nin de sorumluluğunu inceler; OSGB eksik hizmet verdiyse yetki askıya alınabilir. Mali sorumluluk (tazminat): İş kazası geçiren çalışan veya yakınları, işverene karşı maddi (tedavi, iş göremezlik, destekten yoksun kalma) ve manevi tazminat davası açar. İş Mahkemesi, kusur oranına göre tazminatı belirler; risk değerlendirmesi ve eğitimi olmayan işveren %70-100 kusurlu sayılır ve tazminat milyon lirayı bulabilir. Ayrıca SGK, yaptığı masrafları (tedavi, geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri, cenaze) işverene rücu eder (8. bölüm). Bu üç sorumluluk birbirinden bağımsızdır; işveren idari cezayı ödedi diye ceza davasından veya tazminattan kurtulmaz; üçü aynı anda yürür.

Bu nedenle kaza sonrası en kritik delil, İSG dosyasının eksiksiz olmasıdır. Mahkemeler, “işveren gerekli tüm tedbirleri aldı mı?” sorusuna dosya üzerinden yanıt arar; eğitim katılım formu, sağlık raporu, KKD zimmeti, periyodik kontrol ve tatbikat raporu, işverenin iyi niyetini kanıtlayan tek yazılı delildir. Şanlıurfa'da bir tekstil atölyesinde el sıkışması kazasında, KKD zimmeti ve eğitim kaydı tam olan işveren %30 kusur alırken, aynı kazada kaydı olmayan işveren %80 kusur almıştır; tazminat farkı 3 kat olmuştur. Sistem OSGB olarak Şanlıurfa'da kaza sonrası hukuki süreçte de yanınızdayız; dosyayı savcılık ve bilirkişiye birlikte sunuyor, kusur oranını düşürecek delilleri organize ediyoruz. Ayrıca iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimliği hizmetlerimizde, hukuki sorumluluğu en aza indirecek saha önlemlerini önceden alıyoruz. Unutmayın, mahkemede “bilmiyordum” mazereti geçerli değildir; 6331, işverenin bilme ve önleme yükümlülüğünü açıkça yazar.

8. SGK Rücu Davaları: İşverene Geri Yansıyan Gizli Maliyet

SGK rücu davası, birçok işverenin varlığını bile bilmediği ama kaza sonrası en ağır mali yükü oluşturan mekanizmadır. Sistem şöyle işler: İş kazası veya meslek hastalığı olduğunda SGK, işçinin tedavi masraflarını, geçici iş göremezlik ödeneğini, sürekli iş göremezlik gelirini ve ölüm halinde cenaze ve ölüm gelirini öncelikle kendisi öder; ardından kusurlu işverene “sen İSG tedbirlerini almadığın için bu masraf doğdu” diyerek ödediği tutarı faiziyle geri ister; buna rücu davası denir. Hukuki dayanak, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu Madde 21 ve 23 ile 6331 Madde 4'tür. Rücu davasında SGK, işverenin kusur oranına göre %100'e kadar rücu edebilir; yani 500.000 TL'lik tedavi ve gelir bağlama maliyetinin tamamı işverene fatura edilebilir. Ayrıca SGK, işverenin kastı veya ağır ihmali varsa, ödediği tutarın yanı sıra manevi tazminat da talep edebilir.

Rücu davalarının en sık nedeni, İSG hizmeti almamak, risk değerlendirmesi ve eğitim eksikliği, KKD temin etmemek ve periyodik kontrol yaptırmamaktır. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi kararlarında, “risk değerlendirmesi olmayan, eğitimi eksik, KKD'si olmayan işveren, iş kazasında en az %60 kusurludur” içtihadı yerleşmiştir. Şanlıurfa'da bir inşaatta yüksekten düşme sonucu sürekli iş göremezlik geliri bağlanan bir işçide, SGK 1,2 milyon TL'yi işverene rücu etmiş, işveren ayrıca 800.000 TL maddi-manevi tazminat ödemiştir; toplam 2 milyon TL, o şantiyenin 10 yıllık OSGB bedelinden fazladır. Rücu davaları, kaza tarihinden itibaren 10 yıl içinde açılabilir; yani işveren yıllar sonra bile icra ile karşılaşabilir. Ayrıca rücu davasında işverenin OSGB ile sözleşmesi olsa bile, OSGB'nin kusuru işvereni kurtarmaz; işveren, İSG hizmetlerinin yerine getirilmesinden birinci derecede sorumludur ve OSGB'ye rücu hakkını ayrı dava ile ileri sürmelidir.

Rücudan korunmanın yolu, kaza öncesi önleme ve kaza sonrası doğru kriz yönetimidir. Önleme için düzenli OSGB hizmeti, eksiksiz dosya ve sahada KKD denetimi şarttır. Kaza sonrası ise; kazayı gizlememek, 3 gün içinde SGK'ya bildirmek, olay yeri tutanağı ve tanık beyanlarını toplamak, sağlık kayıtlarını saklamak ve OSGB ile birlikte kusur oranını düşürecek delilleri hazırlamak gerekir. Sistem OSGB olarak Şanlıurfa'da rücu davaları konusunda deneyimli iş hukuku avukatlarıyla iş birliği yapıyor, müvekkillerimizin dosyalarını hukuki açıdan da güçlendiriyoruz. Ayrıca risk değerlendirmesi ve acil plan hizmetlerimizde, rücu riskini en aza indirecek tedbirleri öncelikli olarak planlıyoruz. Unutmayın, SGK rücu davası, idari para cezasından 5-10 kat daha büyük bir mali risktir; bu nedenle “ceza yememek için değil, rücu davasından korunmak için” İSG'ye yatırım yapmak en rasyonel karardır. Daha fazla bilgi için İSG'nin hukuki boyutunu inceleyin.

Rücu Kalemi	SGK'nın Ödediği (Örnek)	İşverene Rücu (Kusur %70)
Tedavi masrafı	120.000 TL	84.000 TL
Geçici iş göremezlik ödeneği	45.000 TL	31.500 TL
Sürekli iş göremezlik geliri (peşin değer)	850.000 TL	595.000 TL
Cenaze / ölüm geliri (ölüm halinde)	600.000 TL	420.000 TL
Toplam (ölümsüz kaza örneği)	1.015.000 TL	710.500 TL

Rakamlar örnektir; peşin değer hesabı aktüeryal yöntemle yapılır ve kusur oranına göre rücu edilir.

9. Sistem OSGB'nin Denetim Desteği: Şanlıurfa'da Sahada 500+ Referans

Sistem OSGB, Şanlıurfa Haliliye merkezli olarak 500'ü aşkın işletmeye denetim desteği vermiş, son 3 yılda hiçbir müşterisinde İSG eksikliğinden ceza çıkmamış bir OSGB'dir. Denetim desteğimiz 3 aşamada sunulur: Önleyici denetim (proaktif): Her ayki ziyaretimizde, müfettiş gibi kendi iç denetimimizi yapıyor, eksikleri raporluyor ve termin veriyoruz; böylece gerçek denetimde sürpriz yaşanmıyor. Her müşterimize özel İSG dosyası (risk, acil plan, eğitim, sağlık, periyodik kontrol, kurul kararları) hem fiziki hem dijital olarak hazır tutuluyor. Denetim anı desteği: Denetim ihbarı geldiğinde 24 saat içinde sahada oluyoruz; müfettişe dosyayı birlikte sunuyor, saha gezisine eşlik ediyor, çalışan görüşmelerinde rehberlik ediyoruz. Şanlıurfa'da müfettişlerin en çok sorduğu “eğitimleri kim verdi, sağlık muayenesi nerede yapıldı, tatbikat ne zaman” sorularını, kayıtlarla birlikte net yanıtlıyoruz. Denetim sonrası takip: Eksiklik için süre verilmişse, süre içinde eksikleri kapatıyor, müfettişe kapanış dosyasını iletiyor ve cezanın iptali veya indirimi için itiraz dilekçesini hazırlıyoruz.

Referanslarımız arasında Haliliye, Karaköprü, Eyyübiye ve Viranşehir'deki inşaat şantiyeleri, tekstil ve gıda fabrikaları, un değirmenleri, akaryakıt istasyonları, AVM ve okullar bulunuyor. Bu işletmelerin İSG-KATİP atamaları %100 uyumlu, risk ve acil planları güncel, eğitim ve sağlık dosyaları tamdır. Ayrıca devlet desteklerinden de yararlandırıyoruz; 10'dan az çalışanı olan az tehlikeli iş yerlerinin İSG hizmet bedelinin bir kısmı SGK tarafından karşılanıyor, başvuruları biz takip ediyoruz. Hizmet modelimiz, yalnızca mevzuata uyum değil, gerçek bir güvenlik kültürü oluşturmak üzerine kurulu; bu nedenle eğitimlerimizi sahada, uygulamalı ve çok dilli veriyor, risk analizini fotoğraflı ve anlaşılır hazırlıyoruz. Denetim desteğimiz, OSGB paketine dahildir; ek ücret talep etmiyoruz, çünkü denetim başarısı bizim de başarımızdır.

Şanlıurfa'nın dinamikleri (mevsimlik istihdam, Suriyeli çalışanlar, aile işletmeleri, hızlı sanayileşme) denetimde özel dikkat gerektirir; biz bu dinamikleri biliyor ve dosyayı buna göre hazırlıyoruz. Örneğin mevsimlik tarım işçilerinin barınma hijyeni, dil bariyeri nedeniyle eğitim kayıtları, aile işletmelerinde çalışan-işveren ayrımı gibi detaylar, klasik bir büyükşehir OSGB'sinin gözden kaçırabileceği ama müfettişin sorduğu konulardır. Sistem OSGB olarak bu detayları önceden çözüyoruz. Daha fazla bilgi için hakkımızda, hizmetlerimiz ve iletişim sayfalarımızı ziyaret edebilir, ücretsiz uyum analizi için bizi arayabilirsiniz. Unutmayın, denetimden korkmak yerine denetime hazır olmak, en iyi cezadan korunma yoludur.

10. Sık Sorulan Sorular ve Sonuç: Güvenli İş Yeri, Kesintisiz Üretim

1 kişi çalıştırıyorum, yine de tüm yükümlülükler geçerli mi?

Evet. 01.01.2025 itibarıyla erteleme tamamen sona ermiştir; 1 çalışanı olan az tehlikeli bir muhasebe bürosu dahi risk değerlendirmesi, acil plan, eğitim, sağlık gözetimi ve OSGB/uzman görevlendirme yükümlülüklerine tabidir. İstisna yalnızca ev hizmetleri ve çalışan istihdam etmeyen kendi namına çalışanlardır. Şanlıurfa'da 1-3 çalışanlı birçok KOBİ bu kapsamı bilmediği için denetimde yüksek ceza ile karşılaşmaktadır.

OSGB ile çalışırsam cezadan tamamen kurtulur muyum?

OSGB ile çalışmak, yükümlülüğün yerine getirilmesi için en güçlü yoldur ancak tek başına yeterli değildir; işveren, İSG-KATİP atamasını kontrol etmeli, eğitim ve sağlık faaliyetlerine katılım sağlamalı, KKD temin etmeli ve sahada kurallara uymalıdır. OSGB rehberlik eder, işveren uygular; sorumluluk ortaktır ancak nihai sorumluluk işverendedir. Sistem OSGB olarak bu iş birliğini şeffaf raporlarla yönetiyoruz.

Denetimde ceza yazıldı, itiraz edebilir miyim?

Evet. İdari para cezalarına, tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde Sulh Ceza Hakimliği'ne itiraz edilebilir; ayrıca 1 ay içinde peşin ödemede %25 indirim uygulanır. Eksikliğin süre içinde giderilmesi, durdurma kararının kaldırılmasını sağlar. Sistem OSGB olarak itiraz dilekçesi ve kapanış dosyası hazırlığında destek veriyoruz.

2026 cezaları kesin mi, nereden teyit edebilirim?

Tablodaki tutarlar, 2025 kesin tutarlarının %25,49 yeniden değerleme oranıyla artırılmış tahmini değerleridir; kesin tutarlar Ocak 2026'da Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın tebliğinde yayımlanır. Net rakam için bakanlık tebliğine veya Sistem OSGB'ye danışın.

Sonuç: İSG bir maliyet değil, en akılcı yatırımdır

2026 yılında İSG cezaları, tek bir denetimde bir KOBİ'nin yıllık cirosunun %5-10'una ulaşabilecek seviyededir; oysa düzenli OSGB hizmeti bunun onda biri maliyetle hem cezayı hem de kazayı önler. Daha önemlisi, İSG bir ceza meselesi değil, insan hayatı meselesidir; her eğitim, her muayene, her tatbikat bir çalışanı evine sağlıkla döndürür. Şanlıurfa'da hızla büyüyen sanayi, inşaat ve tarım sektörlerinde bu bilinç daha da kritiktir. Sistem OSGB olarak 500+ referans, %100 denetim uyumu ve 7/24 desteğimizle, iş yerinizi hem yasal hem de vicdani açıdan güvence altına alıyoruz. Gelin, 12 maddelik yükümlülük listenizi birlikte kontrol edelim, eksiklerinizi kapatıp denetime hazır hale gelelim; çünkü güvenli iş yeri, kesintisiz üretim ve huzurlu bir gelecek demektir.